รวมบทความ : บันทึกรุ่งอรุณ

สติสัมปชัญญะคือที่พึ่งของครูและเด็ก

:: บทสนทนาระหว่าง รศ.ประภาภัทร นิยม อธิการบดีสถาบันอาศรมศิลป์ และผู้ก่อตั้งโรงเรียนรุ่งอรุณ และครูรุ่งอรุณ ในการอบรมผ่านระบบออนไลน์ “หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะ โรงเรียนรุ่งอรุณ” วันที่ ๔-๕ พฤษภาคม ๒๕๖๔ ครูกรรไกร: เราจะทำอย่างไรให้ดึงศักยภาพของเด็กออกมา ให้อยู่รอดปลอดภัยในยุคนี้ได้ เรามักเข้าข้างตัวเองว่าเราพาเขาสู่เป้าหมาย แต่ไม่รู้ว่าที่เราทำไปมันพอแล้วหรือยังสำหรับเด็ก รศ.ประภาภัทร: การเป็นครูต้องคิดง่ายๆ ว่า นักเรียนเขาจะเป็นอย่างไร เขาก็เป็นเหมือนครูนั่นล่ะ ครูกรรเป็นอย่างไร

Read More »

ชีวิตครูต้องธรรมดา

:: บทสนทนาระหว่าง รศ.ประภาภัทร นิยม อธิการบดีสถาบันอาศรมศิลป์ และผู้ก่อตั้งโรงเรียนรุ่งอรุณ และครูรุ่งอรุณ ในการอบรมผ่านระบบออนไลน์ “หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะ โรงเรียนรุ่งอรุณ” วันที่ ๔-๕ พฤษภาคม ๒๕๖๔ รศ.ประภาภัทร: อาจารย์มาอยู่ใช้ชีวิตที่พะเยา ชีวิตเราธรรมดามาก คนที่มาปฏิบัติธรรมด้วยกันจะเข้าใจ ธรรมดามาก สะดวกสบายมาก เราใช้เสื้อผ้าแค่ ๓ ชุด จริงๆ ชุดเดียว

Read More »

หลักสูตรฐานสมรรถนะรุ่งอรุณ เตรียมเด็กพร้อมเผชิญโลกยุค Disruption

“แม้ว่าเทคโนโลยีจะเจริญมาก ทำให้เราสะดวกสบาย แต่กลับกลายเป็นว่าชีวิตในอนาคตข้างหน้าของพลโลกกลับไม่ง่าย เพราะฉะนั้นการที่จะเตรียมคนให้ไปเผชิญความยาก สามารถดำรงชีวิตอยู่ให้รอดปลอดภัยและมีความสุข กลายมาเป็นโจทย์ของครูด้วย” รศ.ประภาภัทร นิยม อธิการบดีสถาบันอาศรมศิลป์ และผู้ก่อตั้งโรงเรียนรุ่งอรุณ กล่าวถึงโจทย์ใหญ่ที่เป็นความท้าทายของครูรุ่งอรุณ (รวมถึงครูทุกคนด้วย) กับการเตรียมเด็กให้พร้อมเผชิญโลกยุค Disruption นี้ ในการอบรมผ่านระบบออนไลน์เรื่อง “หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะ” กับทีมครูรุ่งอรุณทั้งโรงเรียน เมื่อที่ ๔-๕ พฤษภาคม ๒๕๖๔ ที่ผ่านมา การประชุมในครั้งนี้ คุณครูสุวรรณา

Read More »

ครูนักสร้างสรรค์พื้นที่การเรียนรู้ (Learning Space)

เด็กปฐมวัยเรียนรู้ตนและโลกผ่านการเล่น เล่นในห้องเรียน เรียนรู้และพัฒนาทักษะด้านต่างๆ เล่นอิสระในธรรมชาติ เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างตนเองกับธรรมชาติรอบตัว เล่น ทดลอง ลงมือทำ ให้เกิดประสบการณ์ตรง และพัฒนาการทางภาษา และเกิดเป็นความรู้ความเข้าใจต่อเรื่องราวนั้นๆ ของเด็กแต่ละคน ทุกกิจกรรม ทุกการเล่นของเด็กล้วนสัมพันธ์กับพื้นที่ แต่ละพื้นที่ครูมีเป้าหมายเพื่อให้เด็กเรียนรู้เรื่องอะไร แล้วพื้นที่แบบไหนที่เอื้อให้การ “เล่น ทดลอง ลงมือทำ” ของเด็กไปสู่การเรียนรู้ได้มากที่สุด เป็นโจทย์ที่ครูปฐมวัยจะต้องช่วยกันวิเคราะห์และออกแบบ อย่างสอดคล้องกับเป้าหมายหรือวิสัยทัศน์การเรียนรู้ (Learning Vision) เพื่อให้ทุกพื้นที่รอบตัวเด็กเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้

Read More »

Teacher as a Learning Designer ครูนักออกแบบการเรียนรู้

เรื่องราวการเรียนรู้ในหน่วยบูรณาการสู่ชีวิต เรื่อง “ชีวิตสัตว์ในฤดูร้อน” ของเด็กๆ อนุบาล โรงเรียนรุ่งอรุณ ที่สะท้อนให้เห็นถึงการเป็นนักออกแบบการเรียนรู้ (Learning Designer) ของครูปฐมวัย ที่เชื่อมั่นและวางใจในศักยภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน แล้วออกแบบกระบวนการเรียนรู้ (Learning Process Design) ให้เด็กได้ลงมือทำ มีประสบการณ์ตรง เป็นการเรียนรู้ที่มีชีวิตชีวา และเชื่อมโยงกับชีวิตจริงของเขา จนเกิดเป็นความรู้ความเข้าใจในทุกมิติ ทั้งความรู้ (Head) ทักษะ (Hand) และจิตสำนึกที่ดี

Read More »

Visible Learning เมื่อครูมองเห็นสภาวะการเรียนรู้ของเด็ก

วันหนึ่งในฤดูร้อน เด็กๆ อนุบาลห้องสายลมวางแผนกันว่าจะออกไปสำรวจชีวิตสัตว์ในฤดูร้อนรอบๆ บริเวณโรงเรียน แต่ระหว่างทางเด็กคนหนึ่งทำแว่นขยาย (อุปกรณ์สำคัญที่เด็กๆ ตั้งใจเอาไปส่องมด) ตกลงไปในบึงน้ำ! ทันทีที่รู้ว่าแว่นขยายตกน้ำ ความสนใจของเด็กๆ ทั้งกลุ่มก็พุ่งไปที่แว่นขยายในบึงโดยพร้อมเพรียง ทำอย่างไรจึงจะเอาแว่นขยายขึ้นมาได้ แต่ละคนต่างช่วยกันเสนอวิธีการ ณ เวลานั้นไม่มีใครพูดถึงนก มด และสัตว์ที่คิดจะไปดูอีกต่อไป ครูควรทำอย่างไรกับเหตุการณ์นี้ ชวนเด็กหาวิธีเก็บแว่นขยาย หรือพาเด็กๆ ไปดูสัตว์กันต่อตามแผนที่วางไว้? เรื่องราวการเรียนรู้ของเด็กๆ อนุบาลห้องสายลม โรงเรียนรุ่งอรุณ ที่สะท้อนให้เห็นถึงสมรรถนะของครูที่อ่านเด็กออก

Read More »

Growth Mindset ทำให้รุ่งอรุณไม่หยุดพัฒนา

“ถ้ารุ่งอรุณมี Fix Mindset ก็จะบอกว่า ฉันทำดีอยู่แล้ว แต่นี่มี Growth Mindset หมายความว่าหาทางที่จะพัฒนาต่อเนื่อง” ศาสตราจารย์นายแพทย์วิจารณ์ พานิช กรรมการบริหารมูลนิธิโรงเรียนรุ่งอรุณ สะท้อนถึงแนวทาง “รุ่งอรุณ ชีวิตวิถีใหม่” ในการประชุมสามัญมูลนิธิโรงเรียนรุ่งอรุณ ประจำปี 2563 และการประชุมคณะกรรมการที่ปรึกษาและคณะกรรมการบริหารโรงเรียนรุ่งอรุณ ครั้งที่ 1/2563 เมื่อวันศุกร์ที่ 12 มิถุนายน 2563

Read More »

ห้องเรียน : สัปปายะสถานแห่งการเรียนรู้

“พระพุทธเจ้าท่านตรัสรู้ที่ใต้ต้นโพธิ์ที่ริมแม่น้ำเนรัญชรา ในช่วงที่ท่านไปประทับอยู่ที่นั่น ท่านปรารภว่า สถานที่ตรงนี้มีสัปปายะ ควรแก่การพิจารณาธรรมเป็นอย่างยิ่ง” “มันโล่งกว้าง มองไปเห็นสายน้ำที่ไหลริน มีลมพัด สายลมบางเบาที่พัดผ่านเย็นสบาย มองไปได้ไกลสุดขอบฟ้า เห็นต้นไม้เขียวชอุ่ม  ความรู้สึกสดชื่นจิตใจสงบ ไม่ดิ้นรน จิตใจที่สงบก็พร้อมที่จะเกิดพลังงาน” “เห็นไหมว่าสถานที่มีผลมากต่อการเรียนรู้ของพระพุทธองค์ จึงตรัสรู้ ในบริเวณใดท่านเลือกแล้ว ไม่ใช่ตรงไหนก็ได้ ไม่ใช่อยู่อย่างไรก็เรียนรู้ได้ แต่เป็นสถานที่เหมาะเจาะพอควรและส่งเสริมเกื้อกูลการเรียนรู้” “โรงเรียนของเราเป็นอย่างไร เป็นสถานที่สัปปายะหรือยัง?” รศ.ประภาภัทร นิยม ตั้งคำถามชวนผู้บริหารและครูย้อนมองตนเอง ในการอบรม

Read More »

การเดินทางไปดูงานพระพุทธศาสนาในประเทศพม่า

เมื่อตระหนักถึงความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาแบบเรียน และการจัดการเรียนการสอนพุทธศาสนาสำหรับเด็กและเยาวชนไทย  ให้ทันต่อยุคสมัย โดยไม่บิดเบือนจากแก่นพระศาสนาและเด็กสามารถรับประโยชน์จากธรรมนำมาใช้ในชีวิตตนได้จริง คณะตัวแทนของมูลนิธิโรงเรียนรุ่งอรุณจึงได้ร่วมเดินทางไปกับคณะพระสงฆ์และญาติโยมในกลุ่มพระไตรปิฎกศึกษา ที่ได้รับการสนับสนุนค่าเดินทางจากมูลนิธิพระไตรปิฎกเพื่อประชาชนร่วมกับคณะโยมอุปัฏฐากวัดจากแดง (สมุทรปราการ) ไปศึกษาแนวทางการจัดการเรียนการสอนพระพุทธศาสนาจากประเทศเพื่อนบ้าน ที่ยังคงมีการศึกษาพระไตรปิฎกอย่างเข้มแข็งในหมู่พระภิกษุ สามเณร รวมทั้งฆราวาสทั้งที่เป็นผู้ใหญ่และเด็ก เช่น ในประเทศพม่า หรือ สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์ ระหว่างวันที่ ๒๘ มีนาคม ถึง ๒ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๒ พระมหาประนอม  ธัมมาลังกาโร

Read More »

Teacher as a Learning Expert

ในอีก 10 ปี 20 ปี ข้างหน้ายังไม่มีใครจินตนาการได้ว่า โลกจะเป็นอย่างไร? ความท้าทายของครูในวันนี้ คือครูจะเตรียมเด็กให้พร้อมเผชิญโลกที่เปลี่ยนแปลงไปทุกวินาทีนี้ได้อย่างไร รศ.ประภาภัทร นิยม นักการศึกษาคนสำคัญของไทย ผู้เชื่อมั่นในศักยภาพของมนุษย์ เน้นย้ำอยู่เสมอว่า เด็กทุกคนเรียนรู้ได้ ด้วยวิธีการที่แตกต่างหลากหลาย เช่น เรียนรู้จากประสบการณ์ตรง เรียนรู้จากการเห็นตัวอย่าง เรียนรู้จากการลงมือทำ เรียนรู้จากการฟังและการเชื่อมโยงเหตุและผล หรือแม้แต่การเรียนรู้ที่มาจากการดู การฟัง การอ่าน จากความรู้ของผู้อื่นที่ได้บันทึกไว้

Read More »

จิตตปัญญา…จากครูธรรมดา (ตอนที่ 2)

เรื่อง : รศ.ประภาภัทร นิยม   ๓.ชีวิตที่สอง “สุขล้นเหลือ” วิธีเลี้ยงดูลูกซึ่งเป็นที่นิยมกันไม่น้อยในยุคปัจจุบัน ที่คนทั้งครอบครัว คือ พ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย พี่ ป้า น้า อา รวมทั้งพี่เลี้ยง มักจะชื่นชูลูกหลานไว้ราวกับเทพบุตร เทพธิดาก็ไม่ปาน ไม่ว่าเทพน้อยเหล่านี้จะทำอะไร ก็ดูดีไปหมด การปรนเปรอเอาอกเอาใจจึงเป็นเรื่องปกติของครอบครัว ดังนั้นเมื่อเขาโตขึ้น เริ่มเข้าสู่วัยรุ่น

Read More »

จิตตปัญญา…จากครูธรรมดา (ตอนที่ 1)

เรื่อง : รศ.ประภาภัทร นิยม ๑. ชีวิตนี้มีค่านัก คนเราทุกคนที่เกิดมาแล้ว ได้ชีวิตมาแล้ว จะมีสักกี่คนที่ระลึกรู้ถึงคุณค่าแห่งชีวิต-ความเป็นมนุษย์ผู้มีใจสูง จะมีสักกี่คนที่จะระมัดระวัง ไม่ใช้ชีวิตอย่างทิ้งๆ ขว้างๆ ไม่ใช้ชีวิตด้วยความประมาทพลาดพลั้ง และไม่ดูแคลนชีวิตจนเกินไปจนดูน่าสงสาร ดังที่ได้ยินได้ฟังได้เห็นตัวอย่างมามากมายอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน แม้ในวัยต้นของชีวิตเช่นเด็กๆ ยังต้องเผชิญกับความ “ทุกข์ท่วมท้น” ก็มี ในขณะที่อีกคนถูกปรนเปรอด้วยความ “สุขล้นเหลือ” ก็มีเช่นกัน ลองจินตนาการดูเถิดว่า ในสุดโต่งทั้งสองข้างนั้น จิตวิญญาณของเด็กๆ

Read More »

คุณค่าคือการทำเพื่อผู้อื่น

“ถึงแม้ว่าเราจะเรียนสิ่งหนึ่งอยู่ แต่เราต้องหาคุณค่าจากสิ่งที่เราเรียนอยู่ด้วยเสมอ ตอนนั้นพายไม่เข้าใจเลย ทำไมฉันเรียนสังคมถึงท่องจำอย่างเดียวไม่ได้ เพราะตอนสอบเข้ามหาวิทยาลัยก็ต้องท่องจำไปสอบ ทำไมจะต้องเรียนรู้เพื่อหาปัญหา ไปลงภาคสนาม ไปช่วยเหลือชุมชน ไปทำหลายสิ่งหลายอย่างที่เด็ก ม.ปลายคนอื่นเขาไม่ต้องทำกันแล้ว” พาย-พิริน วรรณวลี ศิษย์เก่ารุ่งอรุณรุ่นที่ 10 (RA10) บอกเล่าถึงความขัดแย้งในใจสมัยเรียนอยู่รุ่งอรุณ ที่ครูจะพานักเรียนมองหาคุณค่าของเรื่องที่เรียนหรือสิ่งที่ทำอยู่เสมอ แต่กระบวนการเรียนรู้แบบรุ่งอรุณที่ครูพาเธอและเพื่อนๆ ออกภาคสนามไปเรียนรู้ในชุมชนต่างๆ สัมผัสวิถีชีวิตของผู้คนในชุมชน ศึกษาภูมิปัญญาและคุณค่าของชุมชน ทำความเข้าใจปัญหา และช่วยหาทางแก้ไขปัญหา เช่น ทำละครสร้างความเข้าใจเรื่องอันตรายจากสารเคมีในชุมชนที่เกษตรกรส่วนหนึ่งยังใช้สารเคมีการทำการเกษตร

Read More »

เด็กกำลังเล่นหรือเด็กกำลังเรียนรู้

วันนี้ (3 ตุลาคม 2562) ครูต้อย-สุวรรณา ชีวพฤกษ์ ผู้รับใบอนุญาตและที่ปรึกษาระดับอนุบาล โรงเรียนรุ่งอรุณ เข้าสังเกตชั้นเรียนอนุบาลตามปกติ แต่สิ่งที่ต่างออกไปจากทุกๆ วัน คือสิ่งที่ครูต้อยได้เรียนรู้จากการเล่นของเด็กๆ โรงเรียนรุ่งอรุณจัดสรรช่วงเวลาให้เด็กๆ อนุบาล “เล่นอิสระ” เป็นประจำทุกวัน เพราะเชื่อว่าทุกการเล่นมีการเรียนรู้ซ่อนอยู่ ดังนั้นในแต่ละวันครูจะพานักเรียนลงเล่นในสนามธรรมชาติอยู่เสมอ วันนี้ก็เช่นกัน เด็กๆ ลงเล่นในธรรมชาติเหมือนเช่นทุกวัน แต่วันนี้ครูต้อยสังเกตเห็นปรากฏการณ์บางอย่างที่น่าสนใจ นั่นคือ เด็กแต่ละคนเมื่อถึงสนามธรรมชาติ ก็เกิด

Read More »

ครูควรเป็นเช่นไร เมื่อสังคมไทยกำลังอ่อนแอ

เรื่อง : รศ.ประภาภัทร นิยม ในชีวิตของคนเราทุกคนย่อมเปลี่ยนแปลงจากวัยทารกสู่วัยเด็ก วัยรุ่นสู่วัยคนทำงานผ่านการมีครอบครัว เปลี่ยนสถานภาพจากที่เคยเป็นลูก หลาน มาเป็นพ่อ แม่ จนกระทั่งเป็นปู่ ย่า ตา ยาย เป็นวงจรชีวิตที่เคยเกิดขึ้นส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น ผลัดกันขึ้นมาแทนที่ ทุกคนล้วนผ่านการเรียนรู้ ปรับปรุง  พัฒนากาย ใจ สติปัญญา เพื่อการดำรงอยู่แห่งชีวิตมนุษย์ให้สุขสมบูรณ์ที่สุดเท่าที่จะทำได้  แม้ว่าหลายคนจะผ่านพ้นไปด้วยดีไม่มีอุปสรรค  ในขณะที่อีกหลายคนต้องเผชิญความทุกข์ยาก ลำบากแสนสาหัส 

Read More »

ศิลปะ ธรรมะ และเด็กดื้อ

ENGLISH VERSION CLICK HERE “โอต้องบอกเลยว่าโอเป็นเด็กดื้อ” ลีโอ-ศุภวุฒิ ธีระวัฒนชัย พูดถึงตัวเองสมัยเป็นนักเรียนอยู่ที่โรงเรียนรุ่งอรุณ “จะมาบอกโอว่าปั้นแก้วพันใบ ทำก็ได้ แต่ก็จะไม่ทำ ต้องบอกว่าปั้นแก้วพันใบเพราะอะไร” “ครูทุกคนจะรู้กันว่า มีปฏิบัติธรรม ลีโอหนีไปอีกแล้ว” เขาเล่าถึงวีรกรรมของตัวเองอย่างอารมณ์ดี ลีโอเป็นศิษย์เก่ารุ่งอรุณรุ่นที่ 15 (RA15) ปัจจุบันกำลังศึกษาด้านสถาปัตยกรรมศาสตร์ ที่ University College London ประเทศอังกฤษ

Read More »

ครูไม่ใช่นักสอน?

การจัดการศึกษาในยุคศตวรรษที่ ๒๑ นี้หากเป็นไปเพื่อให้เด็กอ่านออกเขียนได้แล้วสอบผ่านนั้นไม่เพียงพอแล้ว เพราะสังคมตอนนี้ไม่ใช่ภาวะปกติสังคมกำลังอยู่ในภาวะสงครามทั่วโลกกำลังแย่งชิงน้ำมัน แย่งชิงอาหารแย่งชิงทรัพยากรเป็นภาวะคุกคามโดยไม่ได้ใช้อาวุธแต่ใช้เศรษฐกิจและการสื่อสารนำ  สังคมไทยไม่ได้เตรียมเด็กและเยาวชนหรือคนไทยทั้งหลายให้พร้อมที่จะเผชิญกับภาวะนี้ เราไม่รู้ด้วยซ้ำว่านี่เป็นภาวะความรุนแรงที่คืบคลานเข้ามาถึงบ้านเมื่อไม่รู้ เราจึงตกอยู่ในการเบียดเบียนตนเอง  แล้วก็ไปเบียดเบียนคนอื่น ตัวอย่างจากโครงงานที่นักเรียนของเราทำเรื่องอ่าวอุดมก็ดี เรื่องบางปะกงก็ดีแม้แต่ปลากะพงยังไม่มีที่จะวางไข่เพราะคนเบียดเบียนกันเองแล้วก็ไปเบียดเบียนธรรมชาติต่อ เป็นทอดๆ ไป สุดท้ายแล้วเศรษฐกิจแบบนี้จะพาเราไปสู่ความเจริญจริงหรือ ?ถ้าต่อไปชาวนา ชาวสวน ชาวประมงล้มละลายเราก็ปลูกข้าวกินเองไม่เป็นเราสร้างอาหารเองไม่ได้ สังคมไทยจะดำเนินไปสู่ความทุกข์ยากอย่างแน่นอน ดังนั้นโจทย์ของเราจึงไม่ใช่แค่ให้เด็กอ่านออกเขียนได้ แต่ต้องให้เขาใช้ความรู้เป็นใช้ความรู้เพื่อแก้ปัญหา วิเคราะห์ปัญหาคิดเชื่อมโยงว่าอะไร เป็นอะไร ต้นตอคืออะไร ผลกระทบคืออะไร แล้วเขาจะมีบทบาทอะไรได้บ้างและเขาจะเข้าถึงความรู้เหล่านี้ได้อย่างไรเขาจะใช้ความรู้เหล่านี้ได้อย่างไร

Read More »

รองศาสตราจารย์ประภาภัทร นิยม

รองศาสตราจารย์ประภาภัทร นิยม อธิการบดี สถาบันอาศรมศิลป์และผู้ก่อตั้งโรงเรียนรุ่งอรุณ เกิดเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 2494 ประวัติการศึกษา สถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Master of Architecture UNIVERSITAS PENNSYLVANIENSIS ประเทศสหรัฐอเมริกา ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (การศึกษาเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น) มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร – พ.ศ. 2557-ปัจจุบัน คณะอนุกรรมการสรรหาที่ปรึกษาของคณะกรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

Read More »

คำศัพท์การศึกษาแบบองค์รวม

คำศัพท์การศึกษาแบบองค์รวม (Vocabulary Holistic Education) โดย รองศาสตราจารย์ ประภาภัทร นิยม Vocabularary/Holistic Education Document by Associate Prapapat Niyom Presentation at the third Roundtable Meeting of the Asia-Pacific Network

Read More »